Τα χρυσοκέντητα: Το έκθεμα του μήνα στο ΕΑΜ

Για το 2026, η επικοινωνιακή δράση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου ΕΚΘΕΜΑ ΤΟΥ ΜΗΝΑ, αποτίει φόρο τιμής στους δημιουργούς, τεχνίτες και καλλιτέχνες της αρχαιότητας.

Στο Έκθεμα του μήνα Ιανουαρίου, που επιμελήθηκε η Δρ Ελένη Κωνσταντινίδη-Συβρίδη, θαυμάζουμε τα «χρυσοκέντητα» όπλα των Μυκηναίων ηγεμόνων και συγκεκριμένα ένα χάλκινο εγχειρίδιο με χρυσή επένδυση που βρέθηκε στο θαλαμωτό τάφο 81, στις Μυκήνες.

Το χάλκινο εγχειρίδιο σώζει μικρό τμήμα της λεπίδας και σχεδόν ακέραιη την περίτεχνη λαβή του, διακοσμημένη με έξι επίχρυσους ήλους και επένδυση από χρυσό. Αν και εκ πρώτης όψεως δεν ανήκει στα καλύτερα διατηρημένα ούτε στα πιο εντυπωσιακά εγχειρίδια της Μυκηναϊκής Συλλογής, εντούτοις με μια πιο κοντινή ματιά αποκαλύπτεται η μοναδική διακόσμησή του, όπου εγχάρακτες σπείρες έχουν αποτυπωθεί σε μία σύνθεση από χιλιάδες μικροσκοπικά ελάσματα.

Την εντυπωσιακή αυτή τεχνική μελέτησε πρώτος ο Χρήστος Τσούντας το 1897, σε λαβές όπλων από τις Μυκήνες και το Βαφειό Λακωνίας, ονομάζοντας την εύστοχα «χρυσοκέντηση».

Πρόκειται για μία διακόσμηση απαράμιλλης αισθητικής που αγγίζει τα όρια της μικρογραφικής τέχνης και εφαρμόστηκε αποκλειστικά σε πολυτελή ξίφη και εγχειρίδια της πρώιμης Μυκηναϊκής εποχής (17ο -15ο αι. π.Χ.).

 Ο χρυσοχόος τοποθετούσε με πολλή προσοχή ένα-ένα αναρίθμητα μικροσκοπικά ελάσματα (<1 χιλ.) από χρυσό σχήματος -Γ σε πυκνή διάταξη, δημιουργώντας την αίσθηση ενός ψηφιδωτού. Τα ελάσματα δεν στερεώνονταν απευθείας στη χάλκινη επιφάνεια της λαβής αλλά σε ένα ενδιάμεσο στρώμα από ξύλο ή οστό με τη χρήση κόλλας (ρητίνης). Στη συνέχεια ο τεχνίτης, αφού λείαινε την επιφάνεια, τη διακοσμούσε με εγχάρακτα θέματα, συνήθως σπείρες.

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΩΝ – ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ: ΕΑΜ